MBYS Nedir? Muayenehaneler İçin MBYS Rehberi

MBYS nedir? MBYS, Sağlık Bakanlığı'nın Muayene Bilgi Yönetim Sistemi'dir: muayenehane, poliklinik ve merkezlerde çalışan hekim ve diş hekimlerinin muayene, tanı, reçete, rapor ve müdahale kayıtlarını web üzerinden girdiği Bakanlık uygulaması. Halk Sağlığı Yönetim Sistemi'nin (HSYS) bir modülü olarak çalışır ve mbys.saglik.gov.tr adresinden açılır. Diş hekimi için asıl mesele, kayıtların Bakanlığa aktarılmasının zorunlu olmasıdır; İl Sağlık Müdürlükleri bunun için iki yol tarif eder: MBYS ya da Bakanlığın Kayıt Tescil Sistemi'nde (KTS) kayıtlı bir özel yazılım.

Aşağıda MBYS'nin kapsamını, zorunluluğun dayanağını, başvuru ve giriş adımlarını, bir diş muayenesinin sisteme nasıl girildiğini ve klinik yazılımıyla çift veri girişinden nasıl kaçınılacağını anlatıyoruz. Not: Bu içerik bilgilendirme amaçlıdır; ilinizdeki güncel uygulamayı İl Sağlık Müdürlüğünüzden teyit edin.

MBYS nedir? Resmî adı ve kapsamı

Kısaltma iki yerde karşınıza çıkar. Bakanlığın uygulamasının adı, giriş ekranında da yazdığı gibi “Muayene Bilgi Yönetim Sistemi”dir. Bakanlığın Kayıt ve Tescil Birimi ise aynı kısaltmayı “Muayenehane Bilgi Yönetim Sistemi” adıyla, muayenehaneler için yazılım üreten özel firmaların kayıt kategorisi olarak kullanır. Bu yazıda MBYS dediğimizde, aksini belirtmedikçe Bakanlığın uygulamasını kastediyoruz.

Bakanlığın HSYS MBYS modülü kılavuzuna göre sistemde şu işler yapılır:

• Muayene: tanı, Reçetem entegrasyonu, rapor, tıbbi müdahale ve sevk işlemleri; diş hekimleri için ayrıca diş müdahalesi ekranı.
• Gebelik ve çocuk sağlığı: gebe bildirimi, gebe ve lohusa izlemi, bebek ve çocuk izlemi.
• Aşı: beyana dayalı ve gerçek zamanlı aşı kayıtları.

Kılavuzun içeriğinde randevu, tahsilat, stok ya da tedavi planı fiyatlandırması gibi işletme ekranları yer almıyor. MBYS, muayene kaydına odaklanan bir Bakanlık aracıdır.

MBYS kimler için zorunlu? Diş hekimi muayenehaneleri

Zorunluluğun dayanağı katmanlıdır. 3359 sayılı Sağlık Hizmetleri Temel Kanunu, herkesin sağlık durumunun takip edilebilmesi için Bakanlığın kayıt ve bildirim sistemi kurmasını öngörür. Kişisel Sağlık Verileri Hakkında Yönetmelik, merkezi sağlık veri sistemine Bakanlıkça belirlenen usulle veri göndermeyen sağlık hizmeti sunucuları için Kanun'un Ek 11. maddesine göre işlem yapılacağını söyler; bu madde idari para cezası öngörür. Diş hekimleri için en somut hüküm ise Ağız ve Diş Sağlığı Hizmeti Sunulan Özel Sağlık Kuruluşları Hakkında Yönetmelik'in 22. maddesidir: hasta verileri elektronik ortamda, KTS'de kayıtlı bir sağlık bilgi yönetim sistemiyle kaydedilir ve merkezi sağlık veri sistemine aktarılır.

MBYS'nin bu tablodaki yeri, Sağlık Hizmetleri Genel Müdürlüğü'nün 12 Mart 2021 tarihli yazısında görülür. Yazıya göre Bakanlık, 1 Temmuz 2020 itibarıyla özel muayenehaneler, özel diş muayenehaneleri, özel ağız ve diş sağlığı poliklinikleri ve merkezlerinin MBYS'ye entegre olup veri göndermesi için İl Sağlık Müdürlüklerine talimat vermiş, entegre olmayanlara 1 Eylül 2020'ye kadar süre tanımıştı. Aynı yazı, uygulamaya hasta mahremiyeti ve KVKK gerekçeleriyle yapılan itirazları aktarır ve Bakanlığın yasal dayanaklarını açıklar.

Kısacası zorunlu olan, kayıtların elektronik tutulup Bakanlığa aktarılmasıdır; hangi aracı kullanacağınız konusunda seçenek vardır. Sakarya İl Sağlık Müdürlüğü'nün diş hekimlerine yönelik duyurusu iki yolu açıkça ayırır: KTS'de kayıtlı bir yazılım firmasıyla sözleşme yapıp “e-Nabız kurum uygulama ve eşleştirme” dilekçesi vermek ya da Bakanlığın MBYS'sini kullanmak için şifre talep etmek. Meslek örgütleri de yükümlülüğün kapsamına dair hukuki görüşler yayımladı; kendi durumunuz için İl Sağlık Müdürlüğünüze ve bağlı olduğunuz diş hekimleri odasına danışın.

MBYS'ye kayıt ve giriş adımları

Süreç ilden ile küçük farklar gösterir. Aşağıdaki adımlar Bakanlığın MBYS kılavuzuna ve İl Sağlık Müdürlüklerinin yayımladığı yönergelere dayanır.

1. Başvuru: İl Sağlık Müdürlüğünüze dilekçe verin. Sakarya örneğinde dilekçe Ağız ve Diş Sağlığı Birimine gider; ad soyad, T.C. kimlik numarası, ÇKYS kodu, cep telefonu ve e-posta istenir. Poliklinikte bu başvuruyu, çalışan diş hekimleri adına mesul müdür yapar.
2. Kullanıcı tanımı: Kullanıcı hesabını, yetkiyi ve kurum atamasını İl Sağlık Müdürlüklerinde görevli il yöneticileri tanımlar.
3. Giriş: mbys.saglik.gov.tr adresinden Ortak Giriş Noktası (OGN) ya da e-imzayla girilir. Girişte cep telefonunuza doğrulama kodu gelebilir; kayıtlı numaranız güncel değilse İl Sağlık Müdürlüğünüzün bilgi işlem birimine bildirin.
4. Ayarlar: Ayarlar ekranında diploma tescil numaranızı ve branş kodunuzu girin; bu bilgiler e-reçete için gereklidir. Kılavuza göre uzmanlığı olmayan diş hekiminin branş kodu 9999'dur.

Ortak Giriş Noktası (OGN) ile giriş

OGN, Bakanlığın uygulamalarına tek noktadan girmenizi sağlar. Kimliğinizi e-Devlet, elektronik imza, mobil imza ya da elektronik imzalı T.C. kimlik kartıyla doğrularsınız; beşinci yöntem olan Aktif Dizin yalnızca saglik.gov.tr uzantılı kurumsal e-postası olan personel içindir. e-İmza ya da kimlik kartıyla girmek için bilgisayarınıza “e-Nabız e-İmza” uygulamasını kurmanız gerekir.

MBYS 2 nedir?

Bakanlık, mbys2.saglik.gov.tr adresinde “Muayene Bilgi Yönetim Sistemi 2” adlı ikinci bir giriş ekranı da yayında tutuyor; Eylül 2026 itibarıyla ekranda 2.7.0 sürümü görünüyor. Bu ekranda sistemde kayıtlı e-posta ya da T.C. kimlik numarasıyla SMS doğrulamalı giriş ve OGN ile giriş seçenekleri var. İki adres arasındaki işlev farkını anlatan resmî bir duyuru bulamadık; hangisini kullanacağınızı İl Sağlık Müdürlüğünüzden teyit edin. MBYS 2 ekranı ayrıca adres çubuğunu kontrol etmenizi ve saglik.gov.tr uzantılı olmayan sitelere giriş yapmamanızı hatırlatıyor.

HSYS ve MBYS: Ağız ve Diş Sağlığı Birimi kullanımı

HSYS, Halk Sağlığı Yönetim Sistemi'nin kısaltmasıdır ve MBYS bu sistemin muayene modülüdür; bu yüzden kılavuz ve duyurularda ikisi çoğu zaman “HSYS-MBYS” diye birlikte geçer. İl Sağlık Müdürlükleri, özel muayenehaneler ve özel ağız-diş muayenehaneleri için hazırlanan kılavuzları kendi sitelerinde yayımlıyor. Örneğin İstanbul İl Sağlık Müdürlüğü'nün HSYS-MBYS sayfasında özel ağız ve diş modülü, sevk-kabul ve genel MBYS kılavuzları birlikte yer alıyor.

Başlıktaki “Ağız ve Diş Sağlığı Birimi” ise İl Sağlık Müdürlüğü içindeki birimdir. Sakarya'da diş hekimlerinin MBYS şifresi ve e-Nabız eşleştirme başvuruları bu birime yapılıyor; e-reçete için Reçetem kaydı ise Tıbbi Cihaz Eczacılık Birimine iletiliyor. Başvurunun hangi birime gideceği ilden ile değişebilir.

MBYS'de hasta kaydı ve muayene verisi nasıl girilir?

Bakanlığın HSYS MBYS modülü kılavuzundaki akış, bir diş muayenesi için şöyle ilerler:

1. Hastayı listeye alın: Hasta işlem listesinde “Bekleyen Hasta Kayıt” ile hastayı T.C. kimlik numarasından bulup doğrulayın ve bekleyen hastalara ekleyin. Sistemde hiç kaydı olmayan hasta için vatandaş, yabancı, vatansız, yeni doğan ya da kimliksiz kayıt türlerinden biriyle yeni kayıt açılır.
2. Muayeneyi başlatın: Bekleyen hasta kaydını hekim ya da yardımcı sağlık personeli açabilir; hastayı işleme almak ise yalnız hekimin yetkisindedir.
3. Tanıyı girin: Tanı, ICD-10 kodu ya da adıyla aranır. Bildirimi zorunlu bir hastalık tanısı girildiğinde ilgili veri seti kendiliğinden açılır.
4. Diş müdahalesini ekleyin: “Diş müdahale” butonuyla diş şeması açılır; çocuklar için süt dişleri seçilir. Çene ya da diş seçilip müdahalenin adı veya kodu yazılır. “Genel diş durumu” alanı hastanın sonraki gelişlerinde güncellenebilir.
5. Reçete, rapor ve sevk: “E-Reçete” butonu Reçetem'i tanı seçili olarak açar. Rapor için alt menüden rapor türü seçilip bilgiler girilir; eklenen rapor yazdırılabilir, düzenlenebilir ya da silinebilir. Sevk ve konsültasyon da aynı ekrandan eklenir.

Bu adımlar kılavuzun yayımlandığı tarihteki ekranları anlatır; arayüz zamanla değişebilir. Güncel kılavuzları İl Sağlık Müdürlüklerinin sitelerinde bulabilirsiniz.

Klinik yazılımı ile MBYS: aynı veriyi iki kez girmeyin

Randevu, tedavi planı ve tahsilat için bir klinik programı kullanıp Bakanlık bildirimini ayrıca MBYS'ye giriyorsanız, aynı muayeneyi iki ekranda iki kez yazıyorsunuz demektir. Her tekrar hem zaman kaybı hem de iki kayıt arasında tutarsızlık riski doğurur.

Diğer yol, KTS'de kayıtlı bir klinik yazılımının bildirimi kendisinin yapmasıdır. Bunun için yazılım firmasıyla sözleşme yapar, İl Sağlık Müdürlüğüne kurumunuzu bu yazılımla eşleştirmesi için başvurursunuz. Sakarya'daki dilekçe örneğinde ÇKYS kurum kayıt numarası, firma adı, veri gönderim tarihi ve sözleşme başlangıç-bitiş tarihleri isteniyor.

Konu	Yalnız MBYS	KTS'de kayıtlı klinik yazılımı
Bakanlığa veri iletimi	Muayene MBYS'ye girildiğinde	Kayıt oluştuğu anda yazılım gönderir (eşleştirme sonrası)
Veri girişi	Ayrı bir klinik programı da varsa aynı muayene iki kez yazılır	Muayene tek ekranda bir kez girilir
e-Reçete	MBYS'den Reçetem açılır	Yazılımın Reçetem entegrasyonuna bağlıdır
Randevu, tedavi planı, tahsilat	Kılavuz kapsamında yer almaz	Yazılımın modüllerine bağlıdır
Raporlama	Muayene istatistikleriyle sınırlı	Yazılıma göre klinik ve finans verisi birlikte

Hangi yolu seçerseniz seçin, hedef aynı muayeneyi iki sistemde tutmamaktır. Oravity'de muayene bulguları, diş şeması ve tedavi planı muayene ve tedavi ekranında; hastanın randevu aldığı andan çıkışına kadarki adımlar randevu ve muayene akışında kayda geçer. Bir yazılımı Bakanlık bildirimi için kullanmadan önce firmanın KTS kaydını ve eşleştirme sürecini nasıl yürüttüğünü mutlaka sorun.

KVKK ve hekimin sorumluluğu

MBYS'yi ya da özel bir yazılımı kullanmanız, hasta verisine ilişkin sorumluluğunuzu ortadan kaldırmaz. Kişisel Sağlık Verileri Hakkında Yönetmelik, sağlık personelinin hasta verisine yalnızca verilecek hizmetin gereği kadar erişebileceğini söyler. Aynı yönetmelik, banko ve masa gibi alanlarda hastaların birbirinin verisini duymasını ve görmesini engelleyecek tedbirleri, basılı çıktılarda da maskeleme gibi önlemleri ister.

Pratikte birkaç alışkanlık fark yaratır: e-imzanızı ve giriş bilgilerinizi kimseyle paylaşmayın, ekranı açık bırakmayın, çıktıları bekleme alanında unutmayın. Ağız ve diş sağlığı yönetmeliği de elektronik kayıtların değiştirilmesine ve silinmesine karşı tedbirlerden mesul müdürü sorumlu tutar. Klinik süreçleriniz için KVKK uyumu ve hasta verisi güvenliği yazımıza, yazılım tarafındaki önlemler için KVKK uyumlu veri yönetimi sayfasına bakabilirsiniz.

Sık sorulan sorular

MBYS başvurusu nasıl yapılır?

İl Sağlık Müdürlüğünüze dilekçeyle başvurursunuz. Sakarya örneğinde dilekçede ad soyad, T.C. kimlik numarası, ÇKYS kodu, cep telefonu ve e-posta isteniyor; kullanıcı hesabını il yöneticisi tanımlıyor. Başvurunun hangi birime yapılacağını kendi İl Sağlık Müdürlüğünüzden öğrenin.

MBYS zorunlu mudur?

Zorunlu olan, muayene kayıtlarının elektronik tutulup Bakanlığın merkezi sağlık veri sistemine aktarılmasıdır. Bunun için Bakanlığın MBYS'sini ya da KTS'de kayıtlı bir özel yazılımı kullanabilirsiniz; ilinizde hangi yolların kabul edildiğini İl Sağlık Müdürlüğünüzden teyit edin.

HSYS nedir, ne işe yarar?

HSYS, Sağlık Bakanlığı'nın Halk Sağlığı Yönetim Sistemi'dir. Muayene, gebelik, çocuk sağlığı ve aşı kayıtlarının tutulduğu bu sistemin muayene modülü MBYS'dir; bu yüzden ikisi çoğu zaman “HSYS-MBYS” olarak birlikte anılır.

MBYS raporu nasıl yazılır?

Muayene ekranının alt menüsündeki rapor butonuna tıklayıp rapor türünü seçersiniz; açılan ekranda rapora ait bilgileri girip ekle butonuna basarsınız. Eklenen rapor aynı listeden yazdırılabilir, düzenlenebilir ya da silinebilir.

MBYS'ye giriş yapamıyorum, ne yapmalıyım?

Önce adres çubuğunda saglik.gov.tr uzantısını kontrol edin. Şifrenizi unuttuysanız giriş ekranındaki “Şifremi Unuttum” ile sistemde kayıtlı e-postanıza sıfırlama isteyebilirsiniz; kayıtlı e-postanız yoksa il yöneticinize başvurun. Diğer sorunlar için yazilimdestek.saglik.gov.tr üzerinden talep açabilir ya da 0312 248 51 51'i arayabilirsiniz.

Özel yazılım kullanırsam ayrıca MBYS'ye veri girmem gerekir mi?

Yazılımınız KTS'de kayıtlıysa ve kurumunuz İl Sağlık Müdürlüğü üzerinden bu yazılımla eşleştirildiyse bildirim yazılım üzerinden yapılır; Sakarya İl Sağlık Müdürlüğü iki yolu ayrı başvurular olarak tarif ediyor. Kendi ilinizdeki uygulamayı müdürlüğünüzden teyit edin.

Muayene kaydını tek ekranda tutup e-reçete ile e-Nabız / SağlıkNet bildirimini aynı akışta yürütmek istiyorsanız Oravity'nin e-Sağlık modülünü inceleyebilir, sorularınızı bir demo görüşmesinde konuşabilirsiniz.